Trong hai năm gần đây, các ứng dụng xem tử vi, xem vận hạn, xem hợp tuổi mọc lên rất nhanh, và phần lớn hoạt động theo cùng một cách.
Nhập ngày giờ sinh. Nhận về một bản luận giải dài, mạch tốt, chia mục rõ ràng, giọng điệu vừa đủ trang trọng. Vài trang miễn phí, phần sâu hơn thì trả tiền theo gói tháng.
Điều đáng nói không phải bộ môn đúng hay sai — đó là chuyện của mỗi người. Điều đáng nói là cấu trúc kinh tế của mô hình này, vì nó dẫn tới một kết cục khá dự đoán được.
Chi phí biên bằng không, và hệ quả
Trước đây, một bản luận giải tốn thời gian của một người có nghề. Sự tốn kém ấy tạo ra hai thứ: giá cả có đáy, và số lượng có giới hạn.
Bây giờ chi phí tạo thêm một bản là gần bằng không.
Khi một thứ sản xuất được vô hạn với giá gần bằng không, ba việc xảy ra gần như chắc chắn:
Nguồn cung tràn ngập. Số ứng dụng và số bản luận giải tăng vọt, vì rào cản vào ngành biến mất.
Giá rơi về gần không. Bản dài miễn phí trở thành công cụ thu hút, và tiền chuyển sang chỗ khác — gói đăng ký, bán vật phẩm, bán dữ liệu.
Chất lượng trung bình giảm, nhưng vẻ ngoài thì không. Đây là điểm mấu chốt. Bản luận giải kém và bản luận giải công phu trông giống hệt nhau với người đọc: cùng độ dài, cùng bố cục, cùng giọng.
Kết quả là người dùng mất khả năng phân biệt, và khi không phân biệt được thì họ ngừng trả tiền cho cái tốt. Cái rẻ đẩy cái đắt ra khỏi thị trường, kể cả khi cái đắt tốt hơn thật.
Đây là lý do vì sao mô hình này về lâu dài phá chính thị trường nó đang khai thác — kể cả với người thật sự có nghề.
Chỗ tiền thật sự đến từ đâu
Nếu bản luận giải gần như miễn phí, thì doanh thu nằm ở đâu? Ba chỗ, và cả ba đều đáng biết:
Gói đăng ký định kỳ. Thiết kế để người dùng quay lại mỗi ngày xem vận hạn hôm nay — cùng cơ chế giữ chân của mọi ứng dụng khác.
Bán vật phẩm hoá giải. Đây là chỗ có biên lợi nhuận cao nhất. Bản luận giải chỉ ra vấn đề, và ngay bên dưới là thứ để mua nhằm hoá giải vấn đề đó. Cấu trúc này đáng cảnh giác vì hệ thống có động cơ tìm ra vấn đề.
Dữ liệu. Ngày giờ sinh, nơi sinh, cùng với những gì người dùng gõ vào phần hỏi — chuyện hôn nhân, bệnh tật, tiền bạc, mâu thuẫn gia đình. Đây là một trong những tập dữ liệu cá nhân nhạy cảm nhất mà một người có thể tự nguyện đưa ra, và rất ít ai đọc xem nó được dùng làm gì.
Trước khi trả tiền, ba câu hỏi
Bản luận giải này có nói điều gì cụ thể tới mức có thể sai không? Nếu mọi câu đều đúng với mọi người thì nó không nói gì cả.
Nó có bán kèm thứ để hoá giải không? Có thì đọc phần chẩn đoán với thái độ khác.
Dữ liệu mình vừa nhập đi đâu? Nhất là phần kể chuyện riêng.
Và một điều đáng nhớ, không liên quan tới việc tin hay không tin: những gì bạn gõ vào ô hỏi là lời khai về chính đời mình. Nên đối xử với nó như đối xử với hồ sơ bệnh án.
Vì sao nhóm người trẻ lại là khách chính
Có một điều bất ngờ với người ngoài: khách của các ứng dụng này phần lớn không phải người lớn tuổi, mà là người trẻ ở thành phố.
Lý do không khó hiểu khi nhìn kỹ. Đây là nhóm đối mặt với nhiều bất định nhất cùng lúc — việc làm không chắc chắn, giá nhà ngoài tầm với, quan hệ khó, và một tương lai mà không ai nói được sẽ ra sao trong năm năm.
Trong bất định, người ta tìm một khung để sắp xếp mọi thứ lại. Bản luận giải cung cấp đúng thứ đó: một câu chuyện có trật tự, có nguyên nhân, có giai đoạn tốt xấu rõ ràng.
Nói vậy không phải để chê ai. Đó là nhu cầu tâm lý bình thường và rất người.
Nhưng nó chỉ ra chỗ mà mô hình kinh doanh này dễ đi quá: khi khách đang ở trạng thái lo lắng, thì việc chẩn đoán ra vấn đề rồi bán ngay thứ hoá giải bên dưới không còn là bán hàng bình thường nữa. Đó là chỗ mà một thị trường tự đặt ra giới hạn cho mình, hoặc chờ người khác đặt hộ.
Phần AI không chạm tới
Nó không ngồi nghe. Phần lớn giá trị của một buổi xem thật nằm ở chỗ có người nghe hết câu chuyện. Một bản văn tự động cho thông tin, không cho điều đó — và người đi xem thường tìm điều thứ hai chứ không phải điều thứ nhất.
Nó không thấy người ngồi trước mặt. Câu hỏi nói ra và câu hỏi thật thường khác nhau. Nhận ra khoảng cách ấy cần nhìn thấy nét mặt và nghe được giọng.
Nó không biết khi nào nên im. Có những điều không nên nói ra vì nói ra chỉ gây hại — nhất là những lời gieo sợ hãi lên một người cụ thể trong gia đình. Một hệ thống được tối ưu để trả lời đầy đủ sẽ nói hết, và đó là chỗ nó gây hại nhiều nhất.
Và không ai chịu trách nhiệm. Người hành nghề nói một câu nặng thì phải sống với hậu quả, và chính sức nặng đó khiến họ thận trọng. Một hệ thống sản xuất lời phán hàng loạt không có phiên bản nào của sức nặng ấy.
Và cái tên
Nghịch lý của thị trường này: càng nhiều lời luận giải tự động, giá trị của một người hành nghề có tên tuổi càng cao — vì đó là thứ duy nhất còn phân biệt được.
Người ta sẽ trả tiền cho việc ngồi với một con người cụ thể, có tiếng, có thể tìm lại được. Còn phần văn bản thì sẽ miễn phí ở khắp nơi.
Khi khâu sản xuất nội dung đã rẻ ngang nhau cho tất cả, cái tên là thứ duy nhất còn tích luỹ được — và trong một nghề không có giấy phép, nó chính là giấy phép.
AiHuyenHoc.com ngắn, gọi đúng chỗ giao nhau đang nóng nhất, và đủ rộng cho cả một chuyên trang tỉnh táo về lĩnh vực này.
Tên miền nhắc trong bài: AiHuyenHoc.com
