Có một câu hỏi mà rất ít người dùng ứng dụng hẹn hò đặt ra: nền tảng này kiếm tiền khi nào?
Câu trả lời khá rõ. Nó kiếm tiền từ người còn đang dùng — qua gói trả phí, qua quảng cáo, qua các tính năng tăng hiển thị.
Người tìm được bạn đời rồi thì xoá ứng dụng. Họ ngừng trả tiền.
Nghĩa là: mục tiêu của người dùng, nếu đạt được, làm giảm doanh thu của nền tảng.
Điều này không có nghĩa các nền tảng cố tình ngăn người ta tìm thấy nhau — nói vậy là suy diễn quá xa. Nhưng nó có nghĩa là mọi quyết định thiết kế đều được đo bằng thời gian người dùng ở lại, và không có chỉ số nào đo hạnh phúc dài hạn của họ.
Khi một hệ thống được tối ưu cho chỉ số A trong nhiều năm, nó sẽ rất giỏi chỉ số A, kể cả khi chỉ số A không phải điều người dùng muốn.
Hệ quả nhìn thấy được
Ghép đôi tối ưu cho lượt bấm, không cho sự phù hợp. Thứ mà mô hình dự đoán tốt là ai sẽ bấm thích ai — và điều đó liên quan chủ yếu tới ảnh. Dự đoán hai người có sống được với nhau không thì chưa hệ thống nào chứng minh làm được.
Hiển thị thành hàng hoá. Trả tiền để được nhiều người thấy hơn. Nghĩa là mức độ được nhìn thấy không phản ánh mức độ phù hợp, mà phản ánh mức chi.
Ghép nhỏ giọt. Nếu đưa ra quá nhiều lựa chọn tốt cùng lúc, người dùng có thể rời đi sớm. Nhịp thưa dần là thiết kế hợp lý về mặt kinh doanh.
Không cần giả định ai xấu ý. Chỉ cần theo dõi chỉ số nào được thưởng là ra hết.
Dạng lừa đảo đang tăng nhanh
Đây là phần nghiêm trọng hơn, và nó vừa thay đổi về quy mô.
Lừa đảo tình cảm vốn tốn công: kẻ lừa phải nuôi một quan hệ trong nhiều tuần, viết hàng trăm tin nhắn, giữ nhất quán một nhân thân giả.
Việc đó vừa rẻ đi. Một người giờ nuôi được hàng chục quan hệ song song, mỗi cái có giọng riêng, không lộ mâu thuẫn. Ảnh và video gọi cũng dựng được.
Mẫu hình thì không đổi, và đó là điều may:
Quan hệ tiến rất nhanh về mặt tình cảm nhưng luôn có lý do không gặp mặt được. Người kia ở nước ngoài, làm nghề đặc thù, đang ở giàn khoan, đang công tác. Và sớm muộn cũng xuất hiện một cơ hội đầu tư, hoặc một khó khăn cần chuyển tiền gấp.
Ba dấu hiệu vẫn còn dùng được:
Không chịu gặp mặt trực tiếp, lần nào cũng có lý do chính đáng.
Đẩy nhanh mức độ thân mật bằng lời, chậm mọi thứ kiểm chứng được.
Sớm muộn cũng nhắc tới tiền — dù rất khéo, dù là mình gợi ý trước.
Nhóm dễ tổn thương nhất là người trung niên và lớn tuổi, cô đơn sau ly hôn hoặc goá. Với gia đình có người thân trong nhóm đó, việc nói chuyện thẳng thắn một lần có giá trị hơn mọi cảnh báo chung chung.
Nếu vẫn dùng, ba nguyên tắc
Gặp sớm và gặp nơi công cộng. Toàn bộ thông tin đáng giá chỉ có ở lần gặp.
Không chuyển tiền cho người chưa gặp mặt. Không có ngoại lệ. Mọi câu chuyện hợp lý đến đâu cũng không lay chuyển nguyên tắc này.
Tìm ngược ảnh và kiểm chéo. Vài phút bỏ ra ở đầu tiết kiệm được rất nhiều về sau.
Vì sao trải nghiệm khác nhau rất xa giữa hai giới
Có một điều mà mọi số liệu về các nền tảng này đều cho thấy, và nó giải thích phần lớn sự bực bội của cả hai phía: tỉ lệ nam nữ trên phần lớn ứng dụng lệch mạnh.
Hệ quả rất cụ thể. Một tài khoản nữ nhận được lượng tin nhắn lớn tới mức không đọc hết, nên phải lọc rất gắt — và cách lọc nhanh nhất là nhìn ảnh. Một tài khoản nam gửi rất nhiều và gần như không nhận được hồi đáp, nên chuyển sang gửi nhiều hơn nữa.
Vòng lặp này giống hệt chuyện tin nhắn chào hàng đã nói ở chỗ khác: bên nhận quá tải thì giảm mức đầu tư cho mỗi tin, bên gửi thấy tỉ lệ hồi đáp giảm thì tăng số lượng. Cả hai bên đều mệt và đều thấy nền tảng không dùng được.
Điều đáng nói là nền tảng có thể sửa cấu trúc này — giới hạn số lượt gửi mỗi ngày là biện pháp đã được thử và có tác dụng. Nhưng giới hạn nghĩa là giảm hoạt động, và hoạt động là chỉ số được thưởng.
Lại vẫn là câu hỏi cũ: hệ thống đang được tối ưu cho ai.
Phần AI không chạm tới
Nó không biết ai hợp với ai. Đây là điều đáng nói rõ: sau nhiều năm và rất nhiều dữ liệu, các nền tảng vẫn chưa cho thấy bằng chứng rằng thuật toán ghép đôi dự đoán được sự bền của một mối quan hệ. Cái nó dự đoán được là hành vi bấm.
Nó không thay được lần gặp đầu. Có hợp nhau không, có thoải mái không, im lặng có ngượng không — chỉ ngồi cùng nhau mới biết.
Nó không thay được người quen giới thiệu. Kênh này vẫn hiệu quả nhất, vì người giới thiệu biết cả hai và có uy tín để mất — chính xác lý do vì sao nó không nhân bản được.
Và nó không ở lại lúc khó. Toàn bộ giá trị của một mối quan hệ dài nằm ở những lúc ốm đau, mất việc, mất người thân. Không có phiên bản tự động nào của việc có người ngồi bên cạnh.
Và cái tên
Nghịch lý: khi các kênh trung gian đều rẻ đi và vì thế mất hiệu lực, thứ tăng giá trị là những cách gặp nhau đắt hơn — qua bạn bè, qua một hoạt động chung có thật, qua cộng đồng cùng sở thích.
Đó cũng là chỗ mà một cộng đồng có địa chỉ riêng, có người thật đứng ra chịu trách nhiệm, làm được điều mà một ứng dụng tối ưu cho thời gian ở lại không làm được.
Khi khâu dựng nền tảng, viết nội dung, chạy quảng cáo đã rẻ ngang nhau cho tất cả, thì cái tên và uy tín đằng sau nó là thứ duy nhất còn phân biệt được.
AiHenHo.com ngắn, gọi đúng lĩnh vực, và đủ rộng cho cả một chuyên trang tỉnh táo về chuyện tìm người trong thời mà mọi trung gian đều đã tự động hoá.
Tên miền nhắc trong bài: AiHenHo.com
